Katz-schaal: score berekenen en forfaits A, B en C

De Katz-schaal is een gestandaardiseerde schaal met zes items, officieel de “evaluatieschaal” uit artikel 8 van de RIZIV-nomenclatuur, waarmee thuisverpleegkundigen in België de zorgafhankelijkheid van een patiënt objectief in kaart brengen. De schaal scoort zes activiteiten van het dagelijks leven (ADL), telkens van 1 (volledig zelfstandig) tot 4 (volledig afhankelijk). Dat profiel bepaalt of de zorg per verstrekking wordt aangerekend of onder een dagforfait A, B of C valt.

Gebruik de calculator hierboven om een score in te vullen en meteen de forfait-indicatie te zien. Hieronder staat hoe de schaal werkt en waar de grenzen tussen de forfaits liggen.

Wat is de Katz-schaal?

De schaal is genoemd naar de Amerikaanse arts Sidney Katz, die de ADL-index in een baanbrekende studie uit 1963 introduceerde. De Belgische versie voor de thuisverpleging staat in artikel 8 van de nomenclatuur van geneeskundige verstrekkingen. Ze wijkt af van de internationale index: er zijn zes fysieke criteria met elk vier scoreniveaus, plus een beoordeling van desoriëntatie in tijd en ruimte.

De zes criteria zijn:

1. Zich wassen
2. Zich kleden
3. Transfer en verplaatsingen
4. Toiletbezoek
5. Continentie
6. Eten

Voor elk criterium kies je de omschrijving die het best bij de patiënt past. De exacte bewoording per score staat in de calculator hierboven. Een patiënt geldt als afhankelijk voor een criterium vanaf score 3.

Telt het totaal aantal punten?

Nee. Dat is nochtans een veelgemaakte veronderstelling. De totaalscore (6 tot 24 punten) geeft alleen een ruwe indicatie van de zorgzwaarte. Voor de forfaits kijkt het RIZIV niet naar het totaal, maar naar het patroon per criterium: welke score de patiënt haalt op welke activiteit. Twee patiënten met hetzelfde puntentotaal kunnen in een ander forfait vallen, of er helemaal buiten.

Van scores naar forfait A, B of C

De forfaits zijn dagvergoedingen voor zwaar zorgbehoevende patiënten. Ze veronderstellen minstens één hygiënische verzorging per verzorgingsdag en volgen deze criteria uit artikel 8:

Forfait	Voorwaarden
A	Afhankelijk om zich te wassen én te kleden (score 3 of 4), én afhankelijk voor transfer en/of toiletbezoek (score 3 of 4)
B	Afhankelijk om zich te wassen én te kleden, én voor transfer én toiletbezoek, én wegens continentie en/of eten (telkens score 3 of 4)
C	Score 4 voor wassen, kleden, transfer én toiletbezoek, én afhankelijk voor continentie én eten, waarvan minstens één criterium score 4 en het andere minstens score 3

Bij forfait C horen minstens twee bezoeken per verzorgingsdag. Wordt er maar één bezoek afgelegd, dan kan enkel forfait B worden aangerekend.

Hoe die forfaits precies worden aangerekend — per verstrekking of als dagforfait, via de derdebetalersregeling — komt aan bod in de gids over de RIZIV-financiering van de thuisverpleging, als onderdeel van het overzicht van inschaling en financiering van thuisverpleging in België.

Een concreet voorbeeld

Neem een patiënt die 3 scoort voor wassen, 3 voor kleden, 4 voor transfer en 2 voor toiletbezoek, en 1 voor zowel continentie als eten. Hij is afhankelijk (score 3 of 4) voor wassen en kleden, en ook voor transfer. Die combinatie voldoet aan forfait A: afhankelijk voor wassen en kleden, plus afhankelijk voor transfer en/of toiletbezoek. Het totaal komt hier op 14 punten, maar niet het totaal bepaalt het forfait, wel het patroon. Verhoog nu bij diezelfde patiënt de score voor toiletbezoek naar 3 en voeg afhankelijkheid voor continentie toe: wassen en kleden blijven afhankelijk, transfer en toiletbezoek zijn nu allebei afhankelijk, en continentie ook. Het profiel verschuift naar forfait B. Net daarom kunnen twee patiënten met eenzelfde totaal van 14 punten onder een verschillend forfait vallen, of onder geen enkel.

Geen forfait? Hygiënische zorg blijft mogelijk

Haalt het profiel geen forfait, dan wordt de zorg per verstrekking aangerekend. Voor patiënten die afhankelijk zijn voor hygiënische zorg bestaan daarnaast de zogenaamde toiletten. Standaard zijn dat er maximaal twee per week, het forfait T2. In specifieke situaties loopt dat op tot zeven per week, met maximaal één per dag, het forfait T7. Is een patiënt gedesoriënteerd in tijd en ruimte, dan kan de behandelende arts dat attesteren. Zo wordt frequentere hygiënische zorg mogelijk, ook bij lagere fysieke scores.

Wie vult de schaal in, en wat gebeurt er daarna?

In de thuisverpleging vult de verpleegkundige de evaluatieschaal zelf in. Je scoort wat de patiënt effectief nog zelfstandig doet, niet wat hij in theorie zou kunnen. De schaal gaat elektronisch via MyCareNet naar de adviserend arts van het ziekenfonds, in principe binnen de tien kalenderdagen na de eerste verstrekking waarop ze betrekking heeft.

Het RIZIV bewaakt ook de kwaliteit van de scores. Bij controles, onder meer de Kappa-toetsen, gaat het na of de toegekende scores overeenkomen met de werkelijke toestand van de patiënt. Scoor dus wat je vaststelt en noteer waarom.

Katz-schaal of BelRAI?

In de Vlaamse ouderenzorg en gezinszorg vervangt BelRAI, samen met de BelRAI-screener, geleidelijk de Katz-gebaseerde indicatiestelling. Het is een breder inschalingsinstrument dat de federale overheid uitrolt. Voor de RIZIV-forfaits in de thuisverpleging blijft de Katz-schaal voorlopig de norm. Wie in beide contexten werkt, gebruikt de twee instrumenten dus soms naast elkaar.

Veelgestelde vragen

Wat betekent Katz-score 4?

Score 4 op een criterium betekent dat de patiënt voor die activiteit volledig afhankelijk is van anderen. Denk aan bedlegerig zijn voor het criterium transfer, of incontinent voor urine en faeces voor het criterium continentie.

Hoeveel punten heb je nodig voor een forfait?

Er is geen puntengrens. De forfaits worden bepaald door de combinatie van scores per criterium (zie de tabel hierboven), niet door het totaal.

Hoe lang blijft een Katz-evaluatie geldig?

De evaluatie moet de actuele toestand van de patiënt weerspiegelen. Verandert de zorgzwaarte, dan stel je een nieuwe schaal op. Verlengingen en geldigheidstermijnen volgen de regels van de nomenclatuur en het ziekenfonds.

De Katz-schaal in je eigen zorgsoftware

Elke week Katz-schalen invullen, doorsturen en opvolgen: net dat soort administratie laten wij het liefst verdwijnen. In de software die we voor thuisverplegingsteams bouwen, staan de evaluatie, de verzending via MyCareNet en het zorgplan op één scherm: een score wordt maar één keer ingevoerd, vanuit de vaststellingen van de verpleegkundige, in plaats van overgetypt tussen systemen, net de stap waar transcriptiefouten meestal insluipen. AppSky bouwt software op maat voor thuisverplegings- en thuiszorgorganisaties, waarin evaluaties, zorgplanning en facturatie in één flow zitten. Bekijk hoe we dat voor Domihome deden, of plan een kennismaking.

---

Deze gids is informatief en geen facturatie- of medisch advies. De nomenclatuur evolueert: raadpleeg de officiële criteria op de RIZIV-pagina over de evaluatieschaal. Laatst nagekeken op 8 juli 2026.