RIZIV-financiering thuisverpleging: forfait A, B en C

RIZIV-financiering van de thuisverpleging is het geheel van regels dat bepaalt hoe een thuisverpleegkundige in België wordt betaald: elke terugbetaalbare verstrekking staat in artikel 8 van de nomenclatuur, ze wordt gefactureerd ofwel per verstrekking ofwel als een op Katz gebaseerd dagforfait A, B of C, en het geld bereikt de zorgverlener via de derdebetalersregeling in plaats van uit de portemonnee van de patiënt. Bouw of beheer je software voor een thuisverplegingsorganisatie, dan zijn deze vier mechanismen — de nomenclatuur, verstrekking versus forfait, de derdebetalersregeling en het elektronische kanaal dat het draagt — de data die je product juist moet verwerken, want een verkeerde code of een geweigerde factuur is onbetaald werk.

Deze gids geeft de operatorblik op hoe het geld echt beweegt. Ze vormt het vervolg op de Katz-schaal, waar de forfaits worden beslist; deze pikt op waar die stopt: hoe de zorg concreet wordt betaald. Voor het volledige beeld, inschaling en financiering samen, zie de pijlergids over inschaling en financiering van de thuisverpleging in België.

Wat financiert het RIZIV in de thuisverpleging?

Het RIZIV (het federaal instituut voor de ziekteverzekering — RIZIV in het Nederlands, INAMI in het Frans) betaalt thuisverpleging enkel terug voor de verstrekkingen die in artikel 8 van de nomenclatuur van de geneeskundige verstrekkingen staan. Dat is de regel om eerst te verinnerlijken: staat een verstrekking niet in artikel 8, dan wordt ze niet terugbetaald. De nomenclatuur is geen prijslijst die je van boven naar onder leest; het is een gestructureerde catalogus van wat als een factureerbare verpleegkundige verstrekking geldt, en onder welke voorwaarden.

Binnen artikel 8 vallen de verstrekkingen in enkele grote families:

• Basisverstrekkingen per verzorgingsdag — het gewone verpleegbezoek, geteld per verstrekking (de eerste, tweede en volgende van de dag hebben elk hun regels).
• Hygiënische zorg (“toiletten”) — terugbetaalde hygiënesessies voor patiënten die afhankelijk zijn voor persoonlijke verzorging maar geen forfait halen.
• Specifieke technische verstrekkingen — de afzonderlijke klinische handelingen (inspuitingen, wondzorg, katheters, perfusies en dergelijke), elk met hun eigen nomenclatuurlijn.
• Dagforfaits A, B en C — vaste vergoedingen voor zwaar zorgbehoevende patiënten, afgestemd op het Katz-profiel.

De eerste drie families worden per verstrekking gefactureerd. De forfaits zijn een ander soort dier, en dat onderscheid is het hart van de financiering van de thuisverpleging.

Facturatie per verstrekking of een forfait: wat is het verschil?

Facturatie per verstrekking doet wat ze zegt: elke verstrekking uit artikel 8 wordt apart aangerekend, verstrekking per verstrekking, aan haar eigen nomenclatuurwaarde. Een patiënt die een dagelijkse insuline-inspuiting en een wekelijks wondverband nodig heeft, genereert een lijn voor elke uitgevoerde verstrekking.

Een forfait vervangt dat tellen per verstrekking door één dagvergoeding. De forfaits A, B en C worden één keer per verzorgingsdag toegekend en dekken alle verpleegkundige zorg die dag aan een zwaar zorgbehoevende patiënt — je factureert de afzonderlijke verstrekkingen er niet bovenop. Welk forfait van toepassing is, wordt niet bepaald door het totaal maar door het Katz-afhankelijkheidsprofiel van de patiënt tegenover de criteria van artikel 8: forfait A is het lichtste van de drie, C het zwaarste, elk gedefinieerd door specifieke combinaties van score 3 en score 4 op de Katz-criteria (zich wassen, zich kleden, transfer en verplaatsingen, toiletbezoek, continentie, eten). Forfait C draagt een operationele voorwaarde die het vermelden waard is: het vereist minstens twee bezoeken per verzorgingsdag. Met één bezoek kan forfait C niet worden aangerekend.

De mechaniek die welk profiel naar welk forfait doet kantelen, hoort bij de gids over de Katz-schaal en haar calculator — dat is de inschalingskant. Het financieringspunt is hier eenvoudiger: dezelfde patiënt, dezelfde dag, wordt op een van twee fundamenteel verschillende manieren betaald, en je software moet weten in welk regime een patiënt zit voordat ze een correcte factuur kan opmaken.

Eén verwarring om te vermijden: de patiëntgebonden forfaits A/B/C staan los van een aparte trimestriële forfaitaire tegemoetkoming die aan verpleegkundige diensten als organisaties wordt betaald. Ander mechanisme, ander geld — uit elkaar te houden in elk factuurmodel.

Over bedragen in euro: de nomenclatuur drukt haar waarden uit in coëfficiënteenheden, en het tarief in euro is een apart geïndexeerd document dat periodiek wordt herzien. Deze gids citeert bewust geen eurobedrag — raadpleeg het geldende tariefblad op de officiële RIZIV-site voor de cijfers van vandaag.

Wat is de derdebetalersregeling?

In de meeste Belgische ambulante zorg betaalt de patiënt de zorgverlener en wordt hij nadien terugbetaald. De thuisverpleging werkt omgekeerd, via de derdebetalersregeling. Daarin factureert de verpleegkundige of de organisatie het terugbetaalde bedrag rechtstreeks aan het ziekenfonds van de patiënt, en betaalt de patiënt dat deel niet voor.

Dat is het standaardmodel, zowat universeel, in de thuisverpleging — de hele facturatieflow is er rond gebouwd. Het is de reden dat een thuisverplegingsorganisatie, qua cashflow, aan de ziekenfondsen factureert in plaats van patiënten achterna te zitten. En het gaat gepaard met een harde vereiste: wanneer de derdebetalersregeling wordt toegepast, moet de facturatie elektronisch via MyCareNet worden verstuurd. Papier is niet de terugvaloptie voor derdebetalersfacturatie; het elektronische kanaal ís het kanaal.

(“Derdebetalersregeling” / “tiers payant” is ook de term die patiënten en voorschrijvers gebruiken: dus loont het om ze helder te benoemen — het is hetzelfde principe, of je het nu tegenkomt in een nomenclatuurnota of in een gesprek met een patiënt.)

Hoe beweegt het geld concreet elektronisch?

Het kanaal is MyCareNet. Het is het centrale platform waarlangs een thuisverpleegkundige gegevens uitwisselt met de ziekenfondsen, en het draagt verschillende afzonderlijke stromen die samen de financieringslus vormen:

• Verzekerbaarheidscontroles — nagaan, voor of tijdens de zorg, of de patiënt effectief verzekerd is en onder welke voorwaarden.
• De Katz-kennisgeving — de evaluatieschaal en de aanvragen voor toiletten/forfaits worden elektronisch naar de adviserend arts van het ziekenfonds van de patiënt gestuurd.
• De derdebetalersfacturatie — de facturatiebestanden zelf vertrekken via MyCareNet (de eServices heten eAttest/eFact in de bredere RIZIV-context; voor de thuisverpleging beschrijven de pagina’s het als derdebetalersfacturatie via MyCareNet).
• Kennisgevingen terug — het ziekenfonds kan elektronisch antwoorden, inclusief het weigeren van een forfaitaanvraag, en die antwoorden komen langs hetzelfde kanaal terug.

Achter de facturatie zit het NIC (Nationaal Intermutualistisch College — Collège Intermutualiste National), de intermutualistische hub die de facturatiebestanden ontvangt, valideert en de afrekening naar de individuele ziekenfondsen stuurt. Vanuit softwareoogpunt is dat de vorm om te onthouden: de zorgverlener praat met één elektronische voordeur, en de machinerie erachter verdeelt de data naar de juiste verzekeraar.

Het detail van het bouwen en onderhouden van die integratie — de berichtformaten, de verzekerbaarheidsoproepen, de facturatie-heen-en-weer — is een onderwerp op zich. We behandelen het in de bijhorende gids over MyCareNet, eHealth en facturatie in de thuiszorg.

Wie elektronisch werkt met een erkend pakket kan daarnaast de telematicapremie van 800 EUR aanvragen, op voorwaarde dat de activiteit minstens 7.000 W-waarden onder artikel 8 bedraagt. Die drempel lees je uit dezelfde nomenclatuurregistratie als hierboven. De voorwaarden en de lijst van pakketten die ervoor in aanmerking komen, staan in het overzicht van de erkende softwarepakketten.

Een concreet voorbeeld

Neem één patiënt op één verzorgingsdag. Heeft die patiënt bijvoorbeeld één technische verstrekking nodig — een insuline-inspuiting — en haalt hij geen forfaitprofiel, dan rekent de organisatie die verstrekking aan onder haar artikel 8-lijn, per verstrekking. In de derdebetalersregeling gaat de factuur voor het terugbetaalde bedrag niet naar de patiënt maar naar zijn ziekenfonds, elektronisch via MyCareNet, en de afrekening komt terug via het NIC.

Neem nu een zwaar zorgbehoevende patiënt op dezelfde dag. Zijn Katz-profiel voldoet aan de criteria van artikel 8 voor een forfait, dus wordt de dag gefactureerd als één dagforfait in plaats van verstrekking per verstrekking — één vergoeding die alle zorg van de dag dekt, geen lijn per verstrekking. Is zijn profiel het zwaarste, forfait C, dan geldt dezelfde operationele regel van eerder: de dag moet minstens twee bezoeken bevatten om dat forfait te kunnen aanrekenen; één bezoek die dag zou terugvallen op wat een profiel met één bezoek toelaat. In beide gevallen — per verstrekking of forfait — legt de factuur hetzelfde derdebetalerspad naar het ziekenfonds af. Het regime verandert wat er gefactureerd wordt; het derdebetalerskanaal blijft hoe het in beide gevallen bij het geld raakt.

Elk getal in dat voorbeeld is een mechanisme, geen eurobedrag — bewust, want de tarieven bewegen en de regels niet.

Gaat het Katz-forfaitsysteem veranderen?

Het wordt getest. België voert een federaal proefproject uit, gecoördineerd met het KCE (het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg), over 2026-2028, dat een nieuw financieringsmodel voor de thuisverpleging beproeft dat zorgtijd betaalt in plaats van de logica per verstrekking en per Katz-forfait die hierboven is beschreven. Evaluatie-instrumenten waaronder BelRAI komen in het proefproject voor. Twee eerlijke voorbehouden: het is een proefproject, in een beperkte set praktijken, niet de algemene regel; en BelRAI komt erin voor als een evaluatie-instrument, niet als een bevestigde nieuwe betaalsleutel. Te beschouwen als onder voorbehoud — de startdata en ontwerpdetails bewogen nog bij het schrijven, en een proefproject is pas een hervorming als het wordt veralgemeend.

Voor een thuisverplegingsproduct is de praktische houding: bouw voor artikel 8 en de Katz-forfaits zoals ze vandaag bestaan, maar hou de inschalingslaag soepel genoeg zodat een model op basis van tijd of geïnformeerd door BelRAI de fundamenten niet hoeft uit te breken.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen facturatie per verstrekking en een forfait in de thuisverpleging?

Bij facturatie per verstrekking wordt elke verpleegkundige verstrekking uit artikel 8 apart aangerekend, verstrekking per verstrekking. Een forfait A, B of C is één dagvergoeding, één keer per verzorgingsdag toegekend voor een zwaar zorgbehoevende patiënt van wie het Katz-profiel voldoet aan de criteria van artikel 8. Het dekt alle verzorging van die dag in plaats van verstrekking per verstrekking te worden geteld.

Betaalt de patiënt de thuisverpleegkundige rechtstreeks?

In principe niet. In de derdebetalersregeling, het standaardmodel in de thuisverpleging, factureert de verpleegkundige of de organisatie rechtstreeks aan het ziekenfonds en betaalt de patiënt het terugbetaalde bedrag niet voor. Wanneer de derdebetalersregeling wordt toegepast, moet die facturatie elektronisch via MyCareNet verlopen.

Welk nomenclatuurartikel regelt de thuisverpleging?

Artikel 8 van de nomenclatuur van de geneeskundige verstrekkingen. Het somt de terugbetaalbare verpleegkundige verstrekkingen op — de basisverstrekkingen per verzorgingsdag, de hygiënische zorg (toiletten) en de specifieke technische verstrekkingen — en legt de op Katz gebaseerde criteria vast voor de dagforfaits A, B en C. Alleen verstrekkingen die in artikel 8 staan, worden terugbetaald.

Verandert België de financiering van de thuisverpleging?

Een federaal proefproject test het. Gecoördineerd met het KCE en lopend over 2026-2028, beproeft het een financiering op basis van zorgtijd in plaats van het systeem per verstrekking en de Katz-forfaits, met evaluatie-instrumenten waaronder BelRAI. Het is een proefproject, niet de algemene regel, en de details bewegen nog — te beschouwen als onder voorbehoud.

Wanneer de financieringsregels in je software leven, kunnen ze geen bijzaak zijn

Elk van deze mechanismen — in welk regime een patiënt zit, of aan de bezoekvoorwaarde van een forfait is voldaan, of een factuur wel door MyCareNet raakte — is een plek waar geld stil verdwijnt zodra de software en de werkvloer uit elkaar lopen. Bij het bouwen van Domihome verraste ons het meest hoezeer de financiering in de randen zit: het forfait dat sneuvelt omdat het tweede bezoek niet werd ingevoerd, de factuur die een ziekenfonds stilzwijgend weigerde. We hebben er daarom voor gezorgd dat het zorgdossier, de forfaitlogica en de MyCareNet-facturatie één bron van waarheid delen, in plaats van er drie te verzoenen. AppSky bouwt software op maat voor thuisverplegings- en thuiszorgorganisaties, waarin inschaling, zorgplanning en facturatie in één flow zitten. Bekijk wat we voor Domihome deden, of plan een kennismaking.

---

Deze gids is informatief en geen facturatie-, juridisch of medisch advies. De nomenclatuur en haar tarieven evolueren, en het proefproject rond de nieuwe financiering is nog in overgang. Controleer de actuele regels en bedragen bij de officiële bronnen: de nomenclatuurteksten van artikel 8, de MyCareNet-pagina voor de thuisverpleegkundige en het proefproject nieuw financieringsmodel voor de thuisverpleging. Laatst nagekeken op 14 juli 2026.